BIAŁKA

Zapotrzebowanie człowieka na białko wymaga regularnego pobierania z pożywienia odpowiednich do potrzeb organizmu ilości azotu białkowego oraz aminokwasów egzogennych, czyli aminokwasów, których ludzki organizm nie jest w stanie samodzielnie wytwarzać.

Białka zawarte w pokarmach są trawione do małych cząsteczek zwanych aminokwasami i w takiej postaci dostają się do krwi. Ustrój człowieka potrzebuje 20 różnych aminokwasów do syntezy swoistych białek i innych związków azotowych.

Do niezbędnych aminokwasów egzogennych należą:

histydyna
izoleucyna
leucyna
lizyna
metionina
fenyloalanina
treonina
tryptofan
walina.

Dwa dalsze aminokwasy: cysteina i tyrozyna, mogą powstawać z aminokwasów egzogennych, tj. metioniny, z niej powstaje cysteina, i fenyloalaniny, z której powstaje tyrozyna. Przy dostatecznej podaży aminokwasów egzogennych pozostałe aminokwasy endogenne potrzebne do syntezy białek lub innych procesów metabolicznych mogą powstawać na skutek przemian zachodzących w organizmie. Utrzymywanie wyrównanego bilansu białkowego wymaga ciągłego spożywania białka.

W tłuszczach występują kwasy tłuszczowe:

nasycone
jednonienasycone
wielonienasycone.

W organizmie człowieka i większości zwierząt wielonienasycone kwasy tłuszczowe nie są syntetyzowane, są one jednak niezbędne do prawidłowego rozwoju młodych organizmów oraz utrzymania dobrego stanu zdrowia przez całe życie. Dlatego muszą być dostarczane z pożywieniem. Z tego względu określa się je mianem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT).

Zapotrzebowanie na białko wzrasta:

u kobiet ciężarnych
u kobiet karmiących piersią
u chorych w okresie regeneracji tkanek po doznanych urazach
u chorych w okresie rekonwalescencji
u osób o zwiększonej aktywności fizycznej.

Wielkość zapotrzebowania na białko determinowana jest trzema czynnikami:

jakością białka
wartością kaloryczną spożywanych pokarmów
aktywnością fizyczną.

Szacunkowe zapotrzebowanie na białko (wg RDA)

Niemowlęta: 1100 mg/kg masy ciała/dobę
Dzieci (12-16 lat): 1000 mg/kg masy ciała/dobę
Dorośli: 800 mg/kg masy ciała/dobę

Normy na białko dla niemowląt, dzieci, młodzieży i osób dorosłych znajdą państwo tutaj, lub na ilustracjach umieszczonych poniżej

Podane wartości odpowiadają przyjętym dla "białka ogółem" w publikacji Szczygieł A. i wsp.: Normy żywienia IŻŻ, zaktualizowane w 1980 r. Żyw. Człow. Metab., 1983 r., 10, 143.
wg FAO/WHO/UNU, 1985 r.
Wartość odżywcza białka = 90%
wg Szotowa W. i wsp.: Dzienne zalecenia żywieniowe dla dzieci i młodzieży, 1994 r.
Odpowiednie dodatki do norm obliczonych dla dziewcząt w wieku 16-18 l. oraz kobiet w wieku19-25 l. i 26-60 l.; wielkości tych dodatków wg RDA, USA, 1989.

Literatura
prof. Ś. Ziemlański, Normy Żywienia II,"Nowa Medycyna" nr. 4/9
Normy Żywienia, www.izz.waw.pl
R.K. Murray, D.K. Granner, P.A. Mayes, V.W. Rodwell, Biochemia Harpera, PZWL, wyd. V, 2002.

Mężczyźni

Kobiety

Chłopcy

Dziewczęta

Niemowlęta i dzieci

Tworzenie stron